De start van de tentoonstelling wordt ingeleid door een gigantische foto uit 2012. Je ziet een lyrische, uitgelaten, haast extatische jongeren op het muziekfestival Tomorrowland. De rode draad op deze verdieping is massa. Wat gebeurt er als de overheid de geweldige kracht van de massa gaat misbruiken en omvormen tot een instrument van geweld? Tegenover de foto van Tomorrowland kan je de film van Leni Riefenstahl bekijken, Triumph des Willens uit 1935, waarin een uitgelaten massa Adolf Hitler toejuicht. Waar in de moderne foto de feestende jongeren opgroeien in een sfeer van pluralisme en diversiteit, is de uitzinnige mensenmassa uit 1936 een gevaarlijke kracht. Wie niet in het naziproject past, wordt opgejaagd, vervolgd, eruit gegooid, geëlimineerd.

De grimmige foto’s in Duitsland in de jaren 1920-1930 tonen hoe vanuit de ontreddering de massa polariseert, ageert en ook steeds meer geweld voortbrengt: politiek geweld, raciaal geweld… Ook vrouwen en kinderen staan lachend toe te kijken als ‘vijanden’ worden opgejaagd, Joodse winkels worden geboycot, synagogen in brand gestoken.

Daartegenover staat een wel heel ander België. Foto’s, dossiers en interviews tonen het leven van Joden en zigeuners in België in de jaren ’20 en ‘30. Het zijn voor 90% vreemdelingen, vooral arme mensen. Ze vinden een relatief veilig onderkomen in België. Het museum toont de gelijkenissen tussen hun sociaaleconomische profiel en dat van de immigranten vandaag de dag. Er zijn immigranten uit armoede en ook politieke vluchtelingen. Ze zoeken elkaar min of meer op, leven in grote diversiteit en proberen terug te vallen op netwerken.


Na de Duitse inval op 10 mei 1940 stuikt de rechtsstaat in België in elkaar, met onder meer de verplichte registratie van Joden in het najaar van 1940. Vanaf nu gaat de bezetter in nauwe samenwerking met de Belgische overheid de Joden discrimineren. Als dienaars van de macht staan overal in het land juristen en bestuurders paraat om de nieuwe rechtsorde te begeleiden. Multimedia brengen deze schijnbaar ‘saaie’ administratieve kwesties tot leven.


Massa

& Migratie


bekijk OOK