De tragische zomer van 1942. Voor het eerst vertrekken vanuit de Dossinkazerne treintransporten naar Auschwitz-Birkenau. 25.484 Joden en 352 zigeuners uit België en Noord-Frankrijk worden weggevoerd via Mechelen. Amper 5% zal levend terugkeren. Het thema van deze verdieping is dan ook: dood.

Een lange gang loopt uit op een grote foto van Auschwitz- Birkenau. Je volgt de evolutie van de planmatige Jodenuitroeiing in Oost-Europa. Twee fotoalbums worden tegenover elkaar geplaatst. Enerzijds het ‘Lili Jacob’album ‘van de aankomst van een trein met Hongaarse Joden in Auschwitz in mei 1944, met gekende beelden van de aankomst en selectie en van het wachten dichtbij de gaskamers. Daar tegenover staat het intrigerende en schokkende ‘Höcker-album’ uit de zomer van 1944, met foto’s van het SS-kamppersoneel van Auschwitz-Birkenau in momenten van ontspanning en vrije tijd. Een lachend en zingend gezelschap, rustend in een luie zetel, op uitstap, samen vrolijk aan tafel, stemmig aan de kerstboom. Zo is er die charmante, mooie, lachende man: het is Josef Mengele, de ‘engel des doods’.

De nazi’s hebben van de Jood een aartsvijand gemaakt, het is ‘hij of wij’. Ook de vrouwen en de kinderen moeten worden omgebracht, om te beletten dat een volgende generatie wraak zou nemen. Deze nieuwe morele codes gaan samen met een ontmenselijking van de Jood en met een gewenning aan steeds groter geweld. Vandaar dus dat SS-personeel: geen gekken, geen duivels, maar ‘gewone mensen’ zijn, zij het wel met een heel ander normbesef. Zoals Hutu’s die het ‘goed’ vinden om de Tutsi’s uit teroeien, zoals de Rode Khmers die het ‘goed’ vinden om bepaalde bevolkingsgroepen te doden. Ideologie is de basis van elke samenleving.

Terug naar bezet België. Daar leven in 1942-1944 minstens 15.000 Joden ondergedoken. Zij kunnen terugvallen op de hulp van zeer velen. Ook is er het georganiseerd, gewapende verzet. Dat komt goed en wel op gang in de zomer en herfst van 1942 en telt vele Joden in zijn rangen.

Het museum gaat ook diep in op de verwerking van het naoorlogse trauma. Het centrale thema van deze derde verdieping mag dan al ‘dood’ zijn, even belangrijk is de vraag hoe nadien nog leven mogelijk kon zijn voor de vervolgden die het geluk hadden de oorlog te overleven.


DOOD

& Uitroeiing
BEKIJK OOK