De discriminatie van Joden in bezet België in 1940-1942 neemt zienderogen toe. Het land is een politiestaat geworden, met een overheid die zich gewillig plooit en laat gebeuren. De bezetter spuit grove antisemitische propaganda en beweert dat de oorlog de schuld van de Joden is. De Joden worden afgeschilderd als een inferieur ras en ontmenselijkt. Antisemieten zetten aan tot haat en trekken in Antwerpen in april 1941 een spoor van vernieling door de Jodenwijk. Het is geweld zoals we dat zien bij bijvoorbeeld de lynchpartijen op zwarten in de Verenigde Staten tot in de jaren 1960.
 

De Joden zelf leven – nog zo’n parallel in het museum – in een soort van Apartheid, ze belanden steeds meer in armoede en isolement en worden uiteindelijk ook opgepakt. Het thema van deze verdieping is dan ook angst, het basisgevoel bij de levensgrote vraag die zich steeds opnieuw stelt: wat te doen?

Een gigantische foto van Tank Man, de onbekend gebleven Chinees op het Tienanmenplein in 1989. Enerzijds staat de foto symbool voor de vraag naar de zin van verzet tegen totalitaire regimes. Verzet is zelden rationeel en afgewogen en, integendeel, vaak emotioneel en principieel. Zoals bij Tank Man. Zijn verzet leek zelfs volstrekt zinloos. Staande voor de onbekende toekomst kon hij niet vermoeden dat de foto een icoonbeeld zouden worden, symbool voor politieke vervolging in de late 20ste eeuw. Anderzijds symboliseert de foto ook dat de meeste mensen die zich op een of andere wijze in 1940-1944 hebben verzet, anoniem zijn gebleven. Ze hebben vaak voorzichtig de grenzen van het mogelijke afgetast. Het zijn de stille helden.

Hoe leefden de Joden in bezet België? In drie opeenvolgende kamers kan je via je audioguide kennismaken met 25 verhalen over concrete gebeurtenissen, zoals beleefd en meegemaakt in 1941 en 1942. De intensiteit van de sluipende discriminatie neemt alsmaar toe. In de zomer van 1942 beginnen de deportaties en razzia's, soms met medewerking van de Belgische politie. Het Duitse militaire bezettingsbestuur in België is ook bevoegd voor Noord-Frankrijk, en daar gebeurt precies hetzelfde. Het is de periode waarin de trieste gelatenheid van Joden omslaat in grote paniek en totale ontreddering.

Daarnaast begon vanaf 1941-42 ook het veel meer riskante clandestiene en ‘illegale’ verzet vorm te krijgen, met vooral de sluikpers. Het gewapende pro-Joodse verzet met onder meer aanslagen komt in België pas als het voor velen al te laat is. In augustus-oktober 1942 worden immers 17.000 Joden via de Dossinkazerne weggevoerd, dat is zowat 70% van het totale aantal gedeporteerden.


Angst

& Discriminatie
BEKIJK OOK