Portretten Getuigen



Van 1 oktober 2017 tot 30 januari 2018 loopt de gasttentoonstelling 'Portretten Getuigen' van het Joods museum van België. Er zijn portretfoto's te zien van fotograaf André Goldberg.
 
Het idee om de getuigen van de Shoah te fotograferen, ontstond in 1994, aan de vooravond van de 50ste verjaardag van de bevrijding van de nazikampen. Met het project, dat indertijd werd opgevat als een boek, wilde de fotograaf inspelen op een gevoel van dringendheid omdat de laatste directe getuigen van deze gebeurtenissen weldra verdwenen zouden zijn.

Dit werk blijft het enige van zijn soort dat tot nu toe in België is uitgevoerd. Het ging vergezeld van getuigenissen verzameld door Dominique Rozenberg, socioloog en partner van de fotograaf.


75ste verjaardag van de deportatie van de Belgische Joden

Nu, in het kader van de 75ste verjaardag van de deportatie van de Belgische Joden, vinden we het onze taak deze gezichten te tonen in een tentoonstelling en het verhaal te vertellen van deze overlevenden, die intussen bijna allemaal overleden zijn.
De ervaringen van de mensen die de dodenkampen hebben overleefd, moeten worden overgebracht, tegen alle pogingen tot ontkenning en vervalsing in en opdat we het nooit zouden vergeten. Het gaat er niet om een historische waarheid te reconstrueren zoals specialisten dat zouden doen, maar met nederigheid en eenvoud te proberen luisteren naar wat deze mensen te zeggen hadden en de gelaatstrekken van deze spelers van ons collectieve geheugen hun waardigheid terug te geven.

Het leek ons belangrijk deze reeks portretten in het museum Kazerne Dossin te tonen. Talloze getuigen werden gedeporteerd via het doorgangskamp in Mechelen, een symbolische plek voor de deportatie van de Belgische Joden.

Bij elk portret hoort een audiodrager waarop bezoekers een stukje uit het interview van 1994 kunnen beluisteren. Dit gedeelte is mogelijk gemaakt dankzij de Stichting Auschwitz die de audiodragers heeft gedigitaliseerd.

 

 over André Goldberg - fotograaf en cineast


“Auschwitz, Buchenwald, Dachau, Treblinka,…. Deze namen – en helaas nog vele andere – hebben sinds mijn kindertijd in mijn geheugen de bijklank van de dood. Wat blijft er vijftig jaar na de bevrijding van de uitroeiingskampen van de nazi’s nog over in het geheugen van de wereld?.... dankzij de fotografie kan ik mijn emoties tonen, de diepe wonden verzachten en de angsten van mijn geheugen vastleggen.” in nota van de fotograaf. Uittreksel uit het boek Le passage du témoin, pagina 27.

André Goldberg (Brussel, 1963) is al 25 jaar artistiek actief met fotografie, videokunst en cinema. Hij geeft ook les in deze vakken in meerdere scholen en academies in België. In 1988 behaalt hij zijn diploma fotografie. Halverwege de jaren 1990 publiceert hij twee werken met fotoportretten bij uitgeverij La lettre volée (Portraits-fétiches, Le Passage du témoin), om zich vervolgens te richten op de cinema door korte documentaires over hedendaagse kunst en fictiefilms te maken.

Begin jaren 2000 begint hij te werken met videokunst en de ruimtelijkheid ervan. Deze werken stelt hij tentoon in kunstgalerieën en centra voor hedendaagse kunst in België en in het buitenland. Hoewel hij gebruikmaakt van nieuwe technologieën, vindt André Goldberg de inspiratie voor zijn video-installaties in de codes van de barokke schilderkunst (ijdelheid, stilleven, portret), in vragen over dood, rouw, verleden, afwezigheid en de breekbare sporen tussen onze aanwezigheid in deze wereld. Hij stelt vragen bij de condition humaine, de mens die wordt geconfronteerd met zijn lot als eenvoudige sterveling en met de vergankelijkheid van zijn leven op aarde.

De 37 portretten  van de tentoonstelling werden gemaakt in de studio, met de technische camera 4x5 inch en met kunstlicht. Door stelselmatig de ogen te benadrukken en de rest van het beeld vaag te houden, richt de fotograaf onze blik naar die van de getuigen van de horror van de kampen. Zo probeert hij hen op te nemen in een gezamenlijke geschiedenis en tegelijkertijd hun menselijkheid en bijzonderheid te benadrukken.