Onderzoek


 

DOCTORAATSONDERZOEK KAZERNE DOSSIN 1942-1944

Dr. Laurence Schram
 
photo
Tussen 1942 en 1944 werden 25.000 joodse en 350 Zigeuners gedeporteerd vanuit het SS-Sammellager für Juden, gevestigd in de Dossinkazerne in Mechelen. Slechts 1.252 hebben het overleefd. Deze weinig bekende plaats is de wachtkamer van de dood in Auschwitz-Birkenau. De organisatie van het kamp door de Duitsers van de Sipo-Sd en de functies van hun Vlaamse hulpkrachten worden geanalyseerd. De persoonlijke trajecten van elk van de daders wordt gereconstrueerd. Het regime, de mishandelingen en het misbruik ondergaan door de gedetineerden worden beschreven. Geconfronteerd met het onaanvaardbare, passen de geïnterneerden zich aan. Hun gedrag varieert van collaboratie tot weerstand. Deze thesis legt de nadruk op de gedwongen betrokkenheid van gedetineerden in hun eigen vernietiging en op de genocidaire functie van het kamp, schakel tussen de SS-ers in Berlijn en Auschwitz-Birkenau. Het SS-Sammellager für Juden vindt zijn plaats terug in de context van de Sjoa in Europa, in West-Europa in het bijzonder, in een driehoek gevormd door Westerbork, Drancy en Dossin.
 

De doctoraatsthesis van Dr. Laurence Schram werd ondertussen al tweemaal bekroond.
Op 5 juni 2016 ontving Dr. Schram de Prijs Stichting Ramet 2016. Die prijs wordt jaarlijks toegekend aan een persoon die een onuitgegeven of origineel werk uitbrengt rond Ridder Natan Ramet of de Shoah. De Stichting loofde het werk van Dr. Laurence Schram: "Er bestaan al heel wat werken die gedeeltelijk over Kazerne Dossin handelen als plaats waar de deportatie van Joden en zigeuners in België begon. Voor de eerste maal werd er een uitgebreid en grondig wetenschappelijk werk geschreven over Kazerne Dossin zelf".  In 2016 is de prijs voor het eerst uitgereikt tijdens een prijsuitreiking in Kazerne Dossin.
Ter bevordering van pluridisciplinair wetenschappelijk werk kent de Stichting Auschwitz sinds 1986 jaarlijks een ‘Prijs Stichting Auschwitz’ toe, en sinds 2002 een ‘Prijs Stichting Auschwitz - Jacques Rozenberg’, als beloning voor origineel en niet gepubliceerd onderzoek inzake de historische, sociale, politieke, economische, culturele en ideologische processen die hebben geleid tot massamisdrijven, misdaden tegen de mensheid en genocides. Het is deze laatste prijs die Dr. Laurence Schram ontving op 27 oktober 2016 voor haar doctoraatsthesis.

DOCTORAATSONDERZOEK JOODSE ORGANISATIES EN INSTITUTIES IN HET INTERBELLUM

Janiv Stamberger
 
photo
Het doctoraatsonderzoek van Janiv Stamberger spitst zich toe op de studie van de Joodse organisaties en instituties in het interbellum. In de Jaren 1920 immigreerde een groot aantal Oost-Europese Joodse immigranten naar België. Na de opkomst van het Derde Rijk, en de vervolging van de Joden die dit met zich meebracht, vluchtte ook een groot aantal Duitse Joden naar België.
Met deze immigranten verscheen een typisch Oost-Europees Joods leven in de straten van de grote steden van België. Joodse organisaties werden vanuit hun Oost-Europese bodem getransplanteerd naar België. Verschillende Joodse proletarische organisaties (al dan niet revolutionair) verschenen op het toneel en beconcurreerden elkaar verwoest. Oost Europese religieuze organisaties die aan het begin van de eeuwwisseling waren opgericht door de eerste, bescheidenere, golf van Oost- Europese immigranten naar België bloeiden en probeerden een delicate Modus Vivendi te bekomen met de eerder opgerichte ‘Belgische’ Joods religieuze instituties. De Balfour declaratie van 1917 gaf het zionisme hernieuwde adem en naast het Burgerlijk zionisme en het religieuze  zionisme (Misrakhi), die hun intrede al hadden gedaan voor de Eerste Wereldoorlog, verscheen er een sterke arbeiderszionistische beweging wat later gevolgd door hun aartsrivalen de revisionisten. Al deze verschillende zionistische stromingen bekampten elkaar voor de loyaliteit van de Joodse bevolking en in het bijzonder voor de Joodse jeugd. De zionistische organisaties en hun representatieve overkoepelende organisatie - De Zionistische Federatie van België - wierpen zich op als de verdedigers van de Joodse belangen in België en kwamen zo in het vaarwater terecht van de Centrale Joodse instituties en de ‘Belgische’ Joodse elite. De periode tussen de twee wereldoorlogen betekende de definitieve doorbraak van wat Ezra Mendelsohn ‘Modern Jewish Politics’ heeft genoemd. Verschillende Joodse wereldbeelden die elkaar beconcurreerden over de loyaliteit van de Joodse massa en probeerden hun doelstellingen te bekomen door invloed uit te oefenen op de nationale en internationale (Joodse) politiek .
In deze studie zullen de volgende vragen centraal staan: Waarom en hoe richten deze nieuwe Joodse immigranten hun eigen microkosmos op in de Belgische samenleving? Hoe stonden de verschillende groeperingen en organisaties in deze Jiddische wereld tegenover elkaar en tegenover de al bestaande Joodse instellingen? Hoe stond de verschillende gevestigde Joodse gemeenschappen tegenover deze nieuwkomers en welke pogingen ondernamen ze om deze te integreren binnen de al bestaande Joodse instituties en het Belgische leven? Welke bruggen en allianties werden gesloten tussen Joodse organisaties en groeperingen en de niet-Joodse Belgische samenleving? En waarom?
 

Jodenvervolging en Jodenvlucht aan de Belgisch/Duitse/Luxemburgse grens

Vrijwilliger Ludo Verbist werkt momenteel, onder de supervisie van Dr. Laurence Schram, een onderzoek over de situatie van de Joodse bevolking welke legaal of illegaal de “groene grens”zijn overgestoken vanaf 1933 tot 1940.  De groene grens is de natuurlijke grens tussen België en de Eifel en tussen België en Luxemburg.

Er zijn 3 speerpunten waarrond het onderzoek is opgebouwd: 

  1. hoe kwamen de Joodse vluchtelingen over de grens, bleven zij tijdelijk in Oost-België, brachten zij hun kinderen in veiligheid? 
  2. de mensensmokkelaars die vanaf 1935 een winstgevende handel opgezet hebben door het smokkelen van Joodse vluchtelingen over de grens, anderen hielpen de mensen zonder er geld voor te vragen, waar gingen de vluchtelingen heen? 
  3. wat gebeurde met de vluchtelingen eens zij in Brussel of Antwerpen waren?  hoeveel werden er opgepakt en op transport gezet naar Auschwitz, hoeveel Joden van diegene waarop het onderzoek is gebaseerd hebben de kampen overleefd.