Museum
De Kazerne Dossin werd in 1756 opgetrokken en fungeerde achtereenvolgens als onderkomen voor Oostenrijkse en Belgische soldaten. Vanaf juli 1942 tot de bevrijding in 1944 functioneerde de kazerne als SS-Sammellager voor Joden en Zigeuners. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog kreeg het gebouw als school voor de administratie van de Krijgsmacht zijn oorspronkelijke functie terug. In 1975 echter verhuisde dit militaire instituut, waarna de Kazerne Dossin in verval raakte. In de jaren ’80 werd het complex daarom in appartementen opgedeeld. Op vraag van de Vereniging van de Joodse Weggevoerden in België - Dochters en zonen van de deportatie (VJWB) en het Centraal Israëlitisch Consistorie van België (CICB) werd daarbij ook ruimte vrijgemaakt voor een museum over de periode waarin de kazerne als verzamelkamp dienstdeed.
De Vlaamse regering, de provincie Antwerpen en de Stad Mechelen financierden de aankoop van de beneden- en kelderverdieping van de rechter vleugel van de Kazerne Dossin. De eerste steen werd op 20 september 1992 gelegd door de Voorzitter van de Vlaamse regering, Minister-President Luc Van den Brande. Ook de Vertegenwoordiger van Zijne Majesteit de Koning, de Vertegenwoordiger van de Gouverneur van de Provincie Antwerpen en de Vertegenwoordiger van de Burgemeester van de Stad Mechelen woonden de plechtigheid bij.
Het Joods Museum van Deportatie en Verzet (JMDV) werd op 7 mei 1995 plechtig ingehuldigd door Zijne Majesteit Koning Albert II. Vanaf 11 november 1996 werden de deuren opengesteld voor het grote publiek. Jaarlijks ontvangt het museum ca. 35.000 bezoekers. Veelal gaat het om leerlingen, maar ook volwassenen vinden gemakkelijk hun weg er naartoe. Het ontvangen van zo veel geïnteresseerden op de relatief kleine oppervlakte van 12 zaaltjes is geen sinecure.
Onder impuls van toenmalig Minister-President Patrick Dewael werd in 2001 het plan opgevat om van het JMDV een museum met een veel grotere capaciteit te maken. Op 22 juni 2001 gaf de Vlaamse Regering haar goedkeuring aan het basisconcept dat moest leiden tot de oprichting van het vernieuwde museum: Kazerne Dossin – Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten.
In november 2010 startten de werken aan het nieuwe complex dat tegenover het oude kazernegebouw zal verrijzen. Het nieuwe museum biedt plaats aan zowel de permanente als aan tijdelijke tentoonstellingen en zal in september 2012 zijn deuren openen.
De locatie van Kazerne Dossin – Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten blijft opmerkelijk. Het is één van de weinige musea in Europa die op de historische plaats van het gebeuren zelf getuigen van de tragedie die de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog overkwam. In de eerste plaats wil Kazerne Dossin een historisch museum zijn, maar tevens ook een educatief hulpmiddel, een gedenkteken en een waarschuwing tegen het vergeten.
